| |
|||
|
In het spoor van de trein
Ilse Thoonen |
 |
||
| Het verhaal blijft rondzingen in de omgeving van Olvera, een dorpje honderd kilometer zuidoostelijk van Sevilla. Een spoorwegbeambte zou veertig jaar lang, elke dag opnieuw, klaar hebben gestaan met zijn pet en fluitje om de trein te laten passeren. De trein die niet kwam, want het spoor werd nooit in gebruik genomen. En toch ontving de man, vergeten geraakt in een Spaanse salarisadministratie, veertig jaar lang loon. Of het verhaal op feiten berust? Wat wel waar is, is dat Spanje negenduizend kilometers in onbruik geraakte spoorwegen kent. Sinds begin jaren negentig zijn daar zo'n 1500 kilometers van getransformeerd tot goed toegankelijke paden waar alleen wandelaars, fietsers, paard- of desnoods ezelrijders welkom zijn: de Vías Verdes, oftewel groene wegen. De rails werden verwijderd, de overgebleven spoordijken waar nodig geasfalteerd of van grind voorzien en voor een deel uitgerust met bewegwijzering. Zo zijn er inmiddels 64 Vías Verdes door heel Spanje, variërend in lengte van een schamele twee kilometer tot zo'n zeventig kilometer. ''Sommige spoorlijnen zijn nog tot in de jaren zeventig gebruikt,'' zegt manager Maria Jiménez van de Fundacíon Vía Verde de la Sierra, verantwoordelijk voor een 36 kilometer lange route in Andalusië. ''Ze zijn over het algemeen aangelegd in het begin van de vorige eeuw en eigenlijk nooit bedoeld voor publieksvervoer. De meeste waren gemaakt om goederen te transporteren van fabrieken of mijnen, of om soldaten te vervoeren. Ze zijn destijds vaak betaald door buitenlandse investeerders, bijvoorbeeld Fransen of Engelsen. Na sluiting van de mijnen werden ze overbodig.'' Haar Vía Verde werd eind jaren twintig gebouwd. Het had de steden Jerez de la Frontera en Setenil met elkaar moeten verbinden, maar zo ver kwam het nooit. Want vervolgens brak de burgeroorlog uit en werd Spanje geteisterd door de economische crisis. Daarna was niemand meer geïnteresseerd in het afmaken van het lijntje. De omgeving van de Vía Verde de la Sierra maakt het succesrecept van de 'groene wegen' direct duidelijk. Flinke heuvels, tot zo'n 600 meter hoogte, domineren het landschap. Op de toppen rusten stadjes en dorpen, opgetrokken uit witte huizen en veelal voorzien van oude burchten, waarvandaan de Andalusiërs elkaar waarschuwden voor de Arabieren. In de verte zijn de minstens 1000 meter hoge uitlopers van grotere sierra's (bergen) zichtbaar. Graanvelden en olijfboomgaarden zetten de toon. Auto's niet toegestaan op de Vía's, wat ze tot oases van rust maakt. Het is een landschap waar het normaal zwoegen zou zijn voor wandelaars en fietsers. Heuvel op en af, in de brandende Andalusische zon waar dertig graden Celsius als beschaafde temperatuur wordt beschouwd. Maar de Vía Verde loopt daar zo goed als plat doorheen, zonder noemenswaardige hoogteverschillen, omdat een trein nu eenmaal niet de hele tijd kan stijgen en dalen. ''Toch zijn er soms Spanjaarden die we van het pad moeten halen,'' grinnikt gids Andrés Jiménez Ordóñez. ''Ze zijn het niet gewend om te fietsen, zoals Nederlanders, dus ze vinden het snel te zwaar.'' Andrés is lid van de Patrulla Verde, de gidsen die op het pad aanwezig zijn in de drukke weekeinden, als er zich soms wel tweeduizend recreanten op het pad persen. De 'patrulla's' geven informatie over het natuurschoon en de route en helpen indien nodig. En natuurschoon is er voldoende. De aanwezigheid van de twee riviertjes Guadalporc en Guadelete zorgt in de dalen naast de Vía voor weelderig groen. In de vroege zomer staat de berm vol felgele brem, rode klaprozen en blauwe korenbloemen. Overal fladderen vlinders en passeren libelles het fietspad. In de struiken grazen wilde geiten. Er leven otters, schildpadden en dassen. Halverwege de route is zelfs een grote kolonie vale gieren te bewonderen, de trots van de regio. Op een uitstekende rots, de Peñón de Zaframagón, nestelen zo'n 200 koppels. Pal naast de rots is een roterende camera geplaatst. Op een televisiescherm in het bezoekerscentrum, gevestigd in een oud stationnetje, zijn de gieren continu live te bewonderen. Een ervaring zijn de vele tunnels op de route, dertig stuks in totaal. Ze waaiden in de loop der tijd voor een deel vol met zand, waardoor ze al die jaren voor instorten bleven behoed. De kortste zijn onverlicht, maar in de langere zijn automatische lampen aangebracht die aanfloepen als iemand passeert. Toch blijft het opletten: soms doet een licht het niet, en de ogen moeten wennen aan de overgang van het felle daglicht naar het schemer. De temperatuur zakt binnen met zo'n tien graden, goed voor wat afkoeling op hete middagen. In de langste tunnel van 990 meter blijft het het hele jaar 19 graden Celsius. ''Bewoners uit de omliggende dorpen gebruikten de koele, vochtige tunnels om champignons te kweken,'' aldus gids Andrés. En als geboren en getogen streekbewoner weet hij nog een oud, favoriet tijdverdrijf in de tunnels: ''Stelletjes spraken er ook graag af.'' Alles over de Vías Verdes - De route van de Vía Verde de la Sierra loopt officieel van Puerto Serrano (6800 inwoners) naar Olvera (8000 inwoners), maar is ook andersom bewegwijzerd. Die optie heeft als voordeel dat je iets meer daalt dan stijgt. Vanwege de temperatuur is de beste tijd om de route te fietsen in april/mei of september/oktober. - De Vía is op diverse plekken langs de route goed bereikbaar met auto's en er zijn parkeerplaatsen waar bezoekers hun wagen kunnen achterlaten. In plaatsjes als Olvera, Coripe en Puerto Serrano zijn fietsen te huur. Er worden mountainbikes verhuurd, maar er is ook uitstekend te rijden met toerfietsen. Er zijn diverse hotels en campings langs de route. - Drie hotels zijn gevestigd in voormalige stations pal aan het pad: hotel Estación Verde, in Olvera, tel: 0034-661 463 207, Hotel Estación VÌa Verde, in Puerto Serrano, tel: 0034-956 127 144/956 234 227 en hotel Estación de Coripe, in Coripe, zie www.estaciondecoripe.com; - Voor meer informatie over de Vía Verde de la Sierra: www.fundacionviaverdedelasierra.com. Informatie over alle Vías Verdes: www.viasverdes.com. De site is Spaanstalig, maar heeft samenvattingen in onder meer het Engels en Frans. - Spaans Verkeersbureau: www.spaansverkeersbureau.nl, tel. 070 346 59 00, e-mail: infolahaya@tourspain.es. |
|||
 |
|||